ETO

ÖZET

Günümüzde artan insan nüfusuna karşın yeterli olmayan besin kaynakları önemli bir sorun teşkil etmektedir. Bu yetersizliğin sonucu olarak da daha hızlı ve daha ucuz üretim yolları denenmektedir. Aşırı gübreleme, çeşitli kimyasal ilaç ve hormon kullanımı insan sağlığını ve ekolojik dengeyi olumsuz olarak etkilemektedir.
Bu dengenin korunması için besin ve diğer amaçlı bitki ve hayvan yetiştiriciliğinde
organik tarım (ekolojik tarım) uygulamaları kullanılmalıdır. Topluma bu bilincin yerleştirilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması eğitimle mümkündür. Çoklu zeka kuramının doğa zekası uygulamalarından faydalanılarak ilköğretim yıllarından başlayarak öğrencilerin organik tarım kültürünü bir yaşam biçimi haline getirmeleri sağlanmalıdır.
Bu çalışmada ilköğretim 6. 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin organik tarım ile ilgili görüşlerine başvurulmuştur. Survey tekniği ile var olan durum betimlenmiştir. Sonuçlar SPSS paket programıyla yorumlanmıştır. Ayrıca  İlköğretim 6. sınıf Fen ve Teknoloji Dersi müfredatı ve İlköğretim 6.,7.,8.sınıf Tarım dersi müfredatı organik tarım boyutunda ele alınmıştır.

Anahtar kelimeler; Organik tarım(Ekolojik tarım), fen eğitimi, tarım eğitimi, doğa zekâsı

GİRİŞ

Organik Tarım; üretimden tüketime kadar her aşamasında kimyasal girdinin olmadığı kontrollü ve sertifikalı bitkisel ve hayvansal üretim biçimidir. Organik tarım uygulamaları çevre korunmasına yönelik, tarımsal çevre kirliliğini önleyebilecek, toprak ve su kaynakları ile havayı kirletmeden, çevre, bitki, hayvan ve insan sağlığını kimyasalların olumsuz etkilerinden koruyacak alternatif bir tarım yöntemidir.
Organik üretim tarzı, geleneksel tarıma alternatif olarak ortaya konmuş ve değişik ülkelerde ve ülkemizde “Ekolojik”, “Organik”  “Biyolojik” “Sürdürülebilir” veya“Doğal Tarım” olarak adlandırılmıştır. Organik tarım, AB (Avrupa Birliği) ve FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü) tarafından alternatif üretim metodu olarak kabul edilmiş ve programlarına alınmıştır. Organik tarımın tarihi gelişimine bakıldığında önceleri bitkisel ürünlerin üretimi amacıyla ortaya çıkmıştır. Ancak daha sonra hayvancılıkta da önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Buradan yola çıkarak organik tarımı bitkisel ve hayvansal üretimle birlikte düşünmek gerekir.
Yenilenen Fen ve Teknoloji müfredatında da ele alınan organik tarım konuları daha çok ilköğretim seçmeli Tarım dersinde uygulama imkanı bulmaktadır. Aşağıda ilköğretim seçmeli Tarım dersi ve Fen ve Teknoloji dersinde yer alan tarım eğitimi ve organik tarımla ilgili kazanımlar sıralanmıştır.

Tarım Dersi (6.,7., 8. sınıf)Kazanımları ve ünitelere dağılımı
Modül: Tarım Kültürü
Kazanımlar

• Tarımın gelişiminde fen ve teknolojinin etkisini yorumlar.
• Sanayi ve yerleşim alanlarının tarıma ve çevreye olan etkisini sorgular.
• Kullandığı tarım ürünlerinin sağlıklı ortamlardan geldiğini önemser.
• Ekolojik tarımdan elde edilen ürünlerin sağlıklı beslenmedeki önemini kavrar

Açıklamalar

• Tarım ile hayvancılığın ayrı alanlar olmadığı, hayvancılığın tarım içerisinde olduğu belirtilmelidir.

Modül: Ekolojik Tarım
Kazanımlar

• Ekolojik tarım kavramını açıklar.
• Ekolojik tarımın önemini kavrar.
•  Klasik tarım ve ekolojik tarım yöntemlerinin farklılıklarını açıklar.
• Ekolojik tarım uygulamaları için gereken koşulları belirler.
• Ekolojik tarımda gıda güvenirliğinin önemini kavrar.
• Ekolojik tarım ürünleri için sertifika edinme sürecini inceler.
• Ekolojik tarım konusunda yardım alınabilecek kurum ve kuruluşlarla iletişim kurar.
• Bulunduğu yörenin ekolojik tarıma uygunluğu hakkında bilgi edinir.
• Ekolojik tarımın ülkemizdeki ve dünyadaki yerini karşılaştırır.
• Ekolojik tarım ürünleri yetiştirmede biyolojik mücadelenin önemini bilir.
• Ekolojik tarım ürünleri yetiştirmede biyolojik mücadelede kullanılan belli başlı böcek türlerini tanır.

Açıklamalar

• Yapay gübre ve tarım ilacı kullanımının etkileri ile ürünlerde kalıntı oluşumu açıklanmalıdır
• Ekolojik tarım için suni gübre, ilaç, hormon gibi maddelerin kullanılmamasının gereği vurgulanmalıdır.
• Ekolojik tarımın uygulama koşullarından  (sertifika edinmeye yönelik) bitkisel ve hayvansal üretimi kapsayacak şekilde bahsedilmelidir.

Modül : Tarla Tarımı
Kazanımlar

• Ekolojik tarla tarımının (böyle tarım yapılan bir çevrede ise) uygulama koşullarını araştırır.

Modül : Bahçe  Tarımı
Kazanımlar

• Ekolojik bahçe tarımının (böyle tarım yapılan bir çevrede ise) uygulama koşullarını araştırır.

Modül: Arı Yetiştiriciliği
Kazanımlar

• Ekolojik arıcılık konusunu araştırır.

Fen ve Teknoloji (6. sınıf) dersi kazanımları ve ünitelere dağılımı
Ünite :Canlılarda Üreme , Büyüme ve Gelişme
Kazanımlar

• Organik tarımı açıklar.
• Organik tarımın insanlık için önemini fark eder.

Açıklamalar

• Organik tarımın Tarım Bakanlığı tarafından kabul edilen amblemleri gösterilir.

Önerilen Etkinlik

• Öğrencilerden bir çiftçi olduklarını hayal ederek bulundukları yerdeki en sağlıklı, en lezzetli, en beğenilen ürünleri yetiştirmek için nasıl bir yöntem izleyeceklerini tartışmaları istenir. Tartışma sonuçları sınıfa davet edilen ziraat mühendisi, çiftçi vb. kişilerle paylaşılır. İstenilen ürünü elde etmek için gerekli bilgilere ulaşılır (Milli Eğitim Bakanlığı [MEB], 2009)

Yenilenen fen ve teknoloji müfredatında organik tarım sadece 6. sınıfta yer almaktadır. Buda 2 kazanımla sınırlıdır. Seçmeli Tarım dersinde ise çeşitli modüllerde yeterli ölçüde kazanıma yer verilmiştir.
Doğa zekası Çoklu Zeka Kuramına eklenen son zekadır. Bu zekanın sembolleri bitki topluluklarını tanıma, doğal hayattaki önemli farklılıkları ayırt etme yeteneği ve bu yeteneği ürünsel bir şekilde kullanma (çiftçilik ya da biyolojik bilimler gibi) olarak tanımlanmaktadır (Gardner,1993).
İlköğretim yöneltme işlemleri kapsamında öğrencilerde Gardner’ın Çoklu Zeka Kuramına göre çeşitli tutum ve davranışlar gözlenmektedir. Doğa zekası boyutunda ise aşağıdaki özellikler dikkate alınmaktadır.

• Doğa ve doğa olaylarına ilgi duyuş
• Çevreyi koruma bilinci kazanabilme
• Varlık ve nesneleri sınıflandırabilme becerisi
• Hayvanların bakım ve korunmasına istekli oluş
• Bitki yetiştirmeye istekli oluş.

 Bu çalışmanın amacı ilköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin organik tarım ve tarım eğitimi hakkındaki görüşleri belirlenmiştir.Bu sonuçlar doğa zekası boyutunda değerlendirilmiştir.

METODOLOJİ
Bu çalışmada Survey yöntemlerinden biri olan görüşme tekniği ile var olan durum betimlenmiştir.Araştırmanın evreni Bayır İlköğretim Okulu ilköğretim II. Kademe (6.,7.,8. sınıf) öğrencileridir. Araştırmanın örneklemini her sınıf düzeyinden rastgele seçilen 3 sınıf oluşturmaktadır.
Bu çalışmada ilköğretim 6.,7. ve 8. sınıf öğrencilerinin organik tarım ve tarım eğitimi hakkında görüşleri doğa zekası boyutunda ele alınmıştır. 5 kapalı uçlu ve bu sorulara verilen cevaba göre sorulan  1 açık uçlu toplam 6 görüşme sorusu öğrencilere yöneltilmiştir. Elde edilen nicel verilerin analizinde SPSS istatistik paket programı kullanılmıştır. Testin uygulanması sonucu elde edilen bulgular, tablolar halinde verilerek yorumlanmıştır.

BULGULAR

Tablo1. Araştırmaya katılan öğrencilerin sınıflara göre dağılımı

Sınıf	f	%
6	35	37.2
7	30	31.9
8	29	30.9
Toplam	94	100

Tablo2. Araştırmaya katılan öğrencilerin cinsiyete göre dağılımı

Cinsiyet	f	%
Erkek	41	43.6
Kız	53	56.4
Toplam	94	100

Araştırmaya katılan öğrencilerden 35’i 6. sınıf, 30’u 7. sınıf ve 29’u 8. sınıf öğrencisidir. Öğrencilerden 41’i erkek, 53’ü kızdır

Tablo3. Öğrencilerin organik tarımın sağlıklı bir yöntem olduğuna katılma dereceleri

Katılma Derecesi	f	%
Evet	90	95
Fikrim yok	0	0
Hayır	4	5
Toplam	94	100

Araştırmaya katılan öğrencilerden %95’i organik tarımın sağlıklı bir yöntem olduğunu düşünürken %5’i organik tarımın sağlıklı bir yöntem olmadığını düşünmektedir.

Tablo4. Öğrencilerin organik tarımın pahalı bir yöntem olduğuna katılma dereceleri

Katılma Derecesi	f	%
Evet	50	53.1
Fikrim yok	6	6.4
Hayır	38	40.4
Toplam	94	100

Araştırmaya katılan öğrencilerden %53.1’i organik tarımın pahalı bir yöntem
olduğunu, %40.4’ü organik tarımın pahalı bir yöntem olmadığını düşünmektedir. Katılımcıların %6.4’ünün ise konuyla ilgili herhangi bir fikri yok.

 

Tablo5. Öğrencilerin organik tarımla üretim yapma istekleri

Katılma Derecesi	f	%
Evet	90	95.7
Hayır	4	4.3
Toplam	94	100

Araştırmaya katılan öğrencilerden %95.7’si organik tarım yapmak isterken %4.3’ü istememektedir.

 

 Tablo6. Öğrencilerin organik tarımla üretmek istedikleri ürünler

Ürünler	f	%
Domates	47	52.4
Salatalık	8	9
Havuç	3	3.4
Muz	3	3.4
Biber	3	3.4
Erik	3	3.4
Diğer(Meyve-Sebze)	23	25
Toplam	90	100

Araştırmaya katılan öğrencilerden organik tarım yapmak isteyenlere yöneltilen ne üretmek istersiniz sorusuna %52.4’ü domates,%9’u salatalık cevabının vermiştir.

Tablo7. Öğrencilerin organik tarımın Türkiye’de yapıldığına katılma dereceleri

Katılma Derecesi	f	%
Evet	86	91.5
Fikrim yok	3	3.2
Hayır	5	5.3
Toplam	94	100

Araştırmaya katılan öğrencilerden %91.5’i organik tarımın Türkiye’de yapıldığını,
%5.3’ü ise yapılmadığını söylemektedir. %3.2’sinin ise konuyla ilgili herhangi bir fikri yok.

Tablo8. Öğrencilerin organik tarımla sadece bitki üretildiğine katılma dereceleri

Katılma Derecesi	f	%
Evet	59	62.8
Fikrim yok	13	13.8
Hayır	22	23.4
Toplam	94	100

Araştırmaya katılan öğrencilerden %62.8’i organik tarımla sadece bitki yetiştirildiğini,%23.4’ü sadece bitki yetiştirilmediğini söylemiştir. %13.8’inin ise konuyla ilgili herhangi bir fikri yok.

SONUÇ VE YORUM

Bireysel farklılıklara ortaya çıkaran  Çoklu Zeka Kuramı uygulamaları, öğrencilerin öğrenmelerini kolaylaştırmakta, kendilerini tanımalarını, özgüvenlerini geliştirmede, bireysel farklılıklara saygı duymalarını, yaratıcı düşüncelerini geliştirmelerini ve gelecekte hangi mesleği seçeceklerini düşünmeye başlamalarını sağlamaktadır. Bu nedenle, bu zekaların program geliştirme süreçlerinde yer alması gerekmektedir ).

Bulgular değerlendirildiğinde ilköğretim Fen ve Teknoloji müfredatında organik tarıma ayrılan kazanım ve etkinliklerin yetersiz olduğu görülmektedir. Seçmeli Tarım dersinde ise çeşitli modüllerde yeterli ölçüde kazanıma yer verilmiştir.
Görüşme sonuçları değerlendirildiğinde; öğrencilerden %95’i organik tarımın sağlıklı bir yöntem olduğunu düşünürken %5’i organik tarımın sağlıklı bir yöntem olmadığını düşünmektedir. Buda öğrencilerin organik tarımın sağlıklı bir yöntem olduğu görüşünün yaygın olduğunu göstermektedir.
Öğrencilerden %53.1’i organik tarımın pahalı bir yöntem olduğunu, %40.4’ü organik tarımın pahalı bir yöntem olmadığını düşünmektedir. %6.4’ünün ise konuyla ilgili herhangi bir fikri yok. Buradan ise öğrencilerin organik tarımın sağlıklı olmasına rağmen pahalı bir yöntem olduğunu düşündüğünü göstermektedir. Buda öğrencilerin organik tarım uygulamalarının farkında olmadığının ve satılan organik ürünlerin pahalı olmasının sonucu olarak ortaya çıkmış olabilir.
Öğrencilerden %95.7’si organik tarım yapmak isterken %4.3’ü istememektedir. Buda öğrencilerin doğa zekası anlamında bir şeyler üretmeye istekli olduklarının göstermektedir.
Öğrencilerden organik tarım yapmak isteyenlere yöneltilen ne üretmek istersiniz sorusuna %52.4’ü domates,%9’u salatalık cevabının vermiştir. Bunun sonucu öğrencilerin önceliği besin maddelerine verdiği görülmektedir. Verilen tüm cevaplar bitkisel üretimi içermektedir.
Öğrencilerden %91.5’i organik tarımın Türkiye’de yapıldığını, %5.3’ü ise
yapılmadığını söylemektedir. %3.2’sinin ise konuyla ilgili herhangi bir fikri yok. Sonuç olarak öğrencilerin organik tarım uygulamalarının farkında olduğu söylenebilir.
Öğrencilerden %62.8’i organik tarımla sadece bitki yetiştirildiğini,%23.4’ü sadece bitki yetiştirilmediğini söylemiştir. %13.8’inin ise konuyla ilgili herhangi bir fikri yok. Öğrencilerden çoğunun organik tarımın sadece bir bitkisel üretim olduğunu düşündüğü görülmektedir. Ancak bu oranın daha yüksek olduğu düşünülmektedir. Çünkü organik tarımla ne üretirsiniz sorusuna verilen bütün cevaplar bitkilerden oluşmaktadır. 
Bulgular değerlendirildiğinde Türkiye’deki fen eğitimi uygulamalarında tarım eğitimine yeterince yer verilmediği görülmektedir. Çağımızın eğitim felsefesinin yansıtan Çoklu Zeka Kuramı bağlamında doğa zekası boyutunda fen ve tarım müfredatında organik tarımla ilgili etkinliklerin olmadığı görülmektedir.
Öğrencilerin ise organik tarımdan haberdar oldukları fakat uygulamalar hakkında yeterince bilgiye sahip olmadıkları görülmektedir.
Öneriler:

• Seçmeli Tarım dersi 6. 7. ya da 8. sınıfta bir defa alınmak koşuluyla zorunlu hale getirilebilir.
• Öncelikle bahçesi olan okullardan başlanarak “Bizim Bahçemiz” ve “Bitki ve Hayvan Yetiştiriyorum” adlı sürecin içine öğrencilerin aktif katıldığı projelerin hayata geçirilebilir.
• İlköğretim Fen ve Teknoloji ve Tarım derslerinin müfredatına doğa zekası kapsamında etkinliklerin eklenebilir.
• Organik tarımla ilgili bir fikir birliğine varılıp üretimin nasıl yaygınlaşacağı ile ilgili projeler geliştirilebilir.

***

Kaynaklar

Alım,M.,(2006). Avrupa Birliği Üyelik Sürecinde Türkiye’de Çevre ve İlköğretimde Çevre Eğitimi, Kastamonu Eğitim Dergisi, Cilt:14 No:2 599-616
Çavdar, Y.,(2003).Organik Tarıma Genel Bir Bakış Ve Organik Su Ürünleri Yetiştiriciliği, SÜMAE YUNUS Araştırma Bülteni, 3:2, Haziran
Demiryürek, K.,(2004). Dünya ve Türkiye’de Organik Tarım, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 8 (3/4):63-71
Gardner, Howard. "Multiple Intelligences: The Theory in Practice". Basicbooks, New York, Usa: 164-178 (1993)
Okuyucu,B.R.,Okuyucu,F.(2006), Çayır-Meralarda Organik Tarım Uygulamaları ve Yararları, Hayvansal Üretim 47(1): 54-61,
Özeker, E.,Ulutürk, M.,(2006). Organik Tarımda Örtü Bitkilerinin Kullanımı, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(2):153-164
Saner, G., Engindeniz, S,(2001). Hayvancılıkta Organik Üretime Geçiş Olanakları ve Türkiye Üzerine Bir Değerlendirme, Türkiye II. Ekolojik Tarım Sempozyumu
Sarıkaya, N.,(2007). Organik Ürün Tüketimini Etkileyen Faktörler ve Tutumlar
Üzerine Bir Saha Çalışması, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (14) / 2 : 110-125
Talu,N.,(1999). Çoklu Zeka Kuramı ve Eğitime Yansımaları, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi /5 : /64 - /72
http://idak.gop.edu.tr/zozer/sunular/organik%20tarim.pdf 20.04.2009
http://www.tarim.gov.tr/uretim/Organik_Tarim,Organik_Tarim.html 19.04.2009